Hễ dạy con là cáu, phải làm sao?

Hễ dạy con là cáu, phải làm sao?

Mỗi tối dạy con học bài là một trận chiến đối với tôi. Con hay làm sai khiến tôi phát bực, quát tháo và thậm chí cốc đầu hay lấy thước vụt vào tay con.

Tôi cố gắng hướng dẫn, làm mẫu cho con
nhiều lần nhưng cháu vẫn không hiểu, không làm được. Khi mẹ hỏi hiểu
chưa thì con bảo hiểu rồi, nhưng lúc cầm bút làm bài thì lại sai. Có
lúc, cháu trả lời bằng miệng với mẹ thì đúng nhưng viết vào bài lại sai.

Tôi cáu quá, không kìm nổi nên toàn quát tháo và thậm chí cốc đầu hay
lấy thước vụt vào tay con. Con khóc tôi lại thấy ân hận và quyết tâm lần
sau không làm như thế nữa. Nhưng mọi việc vẫn lặp lại. Tôi không biết
phải làm thế nào để sửa mình và dạy con hiệu quả. (Minh Nguyệt)

day-jpg-1364955859_500x0.jpg
Ảnh minh họa: Ambargilmore.files.wordpress.com.

Trả lời

Chào bạn!         

Tình huống bạn đang gặp cũng là hoàn cảnh của nhiều gia đình. Ngày nay
việc dạy con học tưởng dễ mà thật không dễ chút nào. Có thể lý giải như
sau:

Thứ nhất: chương trình học cuả học sinh ngày nay thật sự khác xa với
các thế hệ trước. Vì vậy không phải phụ huynh nào cũng có thể dạy học
cho con được, kể cả những người có trình độ.

Thứ hai: Dạy học là cả một nghệ thuật. Không phải cứ có kiến thức là có
thể dạy cho người khác hiểu được. Muốn dạy được đòi hỏi phải có phương
pháp dạy, cách diễn đạt, cách dùng từ ngữ… Thậm chí chúng ta vẫn thường
nghe người học than phiền rằng: ông giáo sư này, bà tiến sĩ nọ là những
người “gây mê”, hay kiến thức nhiều mà giảng chẳng hiểu gì cả.

Thứ ba: Muốn người học hiểu và hứng thú học, đòi hỏi người dạy còn phải
biết tâm lý người học. Ví dụ như: độ tuổi, học lớp nào, tâm trạng ra
sao, tâm thế, sự hứng thú, động cơ học, khả năng tiếp thu của trẻ như
thế nào, sức khỏe?… Thậm chí người học khi có ác cảm với người dạy rồi
thì không thể học được.  

Thứ tư: Về phía trẻ không phải đứa trẻ nào cũng có khả năng tiếp thu
kiến thức nhanh chóng. Có trẻ rất bình thường, nhưng lại khó học. Có thể
khó học về ngôn ngữ, có thể khó học toán…  Hoặc có trẻ lại tiếp thu rất
chậm, đòi hỏi phải có thời gian mới hiểu được.

Nhiều trẻ khác lại gặp khó khăn về tư duy trừu tượng, tức là trẻ chỉ
tiếp thu dễ dàng khi nhìn thấy trực tiếp, cụ thể cái đó là gì. Ngược
lại, những kiến thức mang tính trừu tượng, đòi hỏi trẻ phải tưởng tượng
thì rất khó để trẻ hiểu được. Có trẻ lại bị chi phối về tâm lý. Chúng ta
thường hay gặp nhiều trẻ rất sợ học. Cứ mỗi lần nhắc đến học là lo
lắng, chán nản, đi học với trẻ không phải là niềm vui mà là nỗi thống
khổ và như vậy cũng chẳng thể nào tiếp thu được. Vì thế sự chuẩn bị tâm
thế  ngày đầu cho trẻ đến trường rất quan trọng. Rồi môi trường học,
thầy cô, bạn bè có làm cho trẻ thấy thỏa mái hay không đều ảnh hưởng đến
sự tiếp thu.

Thứ năm: Khi cha mẹ dạy con học là chúng ta đã biết về điều ấy rồi,
trong khi với trẻ là cái mới, nhưng khi dạy trẻ học chúng ta thường lấy
mình ra làm chuẩn nên khi dạy mà nói chừng vài lần trẻ không hiểu là
chúng ta la hét, quát mắng con. Hậu quả trước mắt là con sẽ lo sợ, sự
tiếp thu bắt đầu giảm sút. Khi đó con sẽ chẳng có tâm trạng gì để mà
học. Bạn lại càng tức khi bạn tiếp tục giảng mà con chẳng hiểu gì.

Bạn càng nôn nóng và lại la mắng và khi đó con lại càng sợ và chẳng
tiếp thu được gì  nữa. Đó là một chuỗi phản ứng. Hậu quả về lâu dài có
thể đối với con là nỗi ám ảnh, và trẻ sẽ sợ học. Thậm chí trầm cảm, rối
loạn lo âu.  Chính vì quá sợ bị đánh mắng nên có trẻ phải nhận liều là
mình hiểu để cho qua chuyện.

Trong trường hợp của bạn, việc bạn cần làm ngay lúc này là hãy lắng
nghe con để xem con bạn đang có những cảm xúc gì và gặp khó khăn gì,
mong muốn gì? Có như vậy, bạn mới biết mình phải làm gì. Muốn dạy con
học đòi hỏi cha mẹ phải có tính kiên nhẫn, biết kìm chế cảm xúc nóng
giận, nếu không sự dạy đó vô tác dụng, thậm chí là phản tác dụng.

Nếu quá nóng giận, bạn có thể đi chỗ khác hay uống một ly nước hoặc
nghỉ trong vài phút để tĩnh tâm lại… Khi tâm trạng không vui, không thỏa
mái thì đừng dạy, bởi tâm trạng đó sẽ  lây qua con. Đồng thời bạn tìm
hiểu xem con mình thuộc dạng tiếp thu nhanh hay chậm để điều chỉnh cách
dạy. Bạn cũng cần học cách thức diễn đạt, phương pháp dạy để con dễ
hiểu.

Đối với con, trước khi vào học, bạn hãy tạo cho con tâm lý thỏa mái
bằng cách như cho nghe nhạc, cho nghỉ ngơi, chia sẻ những lời yêu thương
dành cho con… 

Và cuối cùng, nếu việc dạy học của bạn làm con bị ức chế tâm lý, làm
con sợ học thì bạn nên ngừng ngay việc này, để ai đó trong gia đình giúp
cháu học. Nếu không thì tìm giáo viên để họ dạy đúng phương pháp sư
phạm.

Chúng tôi hy vọng với những chia sẻ trên bạn sẽ có hướng giải quyết tốt cho con và bạn.